Будь умным!


У вас вопросы?
У нас ответы:) SamZan.ru

і Соны~ салдарынан к~біне денеден ~ан шы~атынын бай~аймыз

Работа добавлена на сайт samzan.ru: 2016-06-20


Қан кету, қан кету түрлері және қан ағу кезіндегі алғашқы медициналық көмек

 

Жараланудың барлық түрінде де қан тамырларына зақым түседі. Соның салдарынан көбіне денеден қан шығатынын байқаймыз. Жарақат кезіндегі зақымдалған тамырлардан қанның ағуы
қан кету деп аталады. Оның болымсыз және күшті әсері өмірге қатерлі болуы мүмкін. Қан денеден орташа кеткенде, ағзаның ішкі бірнеше толықтырушы қасиеттері: жүрек қызметінің, тыныс алудың күшеюі, шеткі қан тамырларының жиырылуы іске қосылып өзі тоқтата алады. Ал денеден қан көп кеткенде жүрек қан тамырларының қызметі мүлде нашарлап, адамның өліп кетуі де ықтимал.


 

Қан кету түрлері:

Зақымдалған тамырдың сипатына қарай қанның ағуы
артериялық (күре тамырлық), веналық  (көктамырлық), капиллярлық (қылтамырлық) және паренхиматоздық болып бөлінеді. Артериялық қан кету жүректен ағза мен ұлпаларға қан баратын  ең ірі тамырлардан аққан қанды айтамыз, ірі күре тамырлардан аққан қан жараланған жерден атқылап немесе фонтанша ағады, түсі ашық қызыл, өздігінен тоқтамайды, жарақаттанған адамның өміріне елеулі қауіп төндіреді. Көктамыр деп жүрекке  қайта бара жатқан қан айналымын айтады, оның түсі қара қошқыл болады, ол үздіксіз, баяу ағады. Қылтамырлық  қан кету ұсақ тамырлардан ағады, ол тамшылап ағады, өздігінен тоқтайды.

^ Алғашқы медициналық көмек: Уақытша қолда бар құралдармен қан ағуды тоқтату.


Қан ағуды тоқтату тәсілдері:

1) Аяғын жоғары көтеру, бұл жағдайда қан миды қоректендіреді;

2) Қанды  артериядан жоғарырақ саусақпен қысып тоқтату қажет. Мұны бірнеше әдіспен атқаруға болады. Егер білек жараланса - онда қанды  тоқтату үшін артерияны иық сүйегіне, қолтық жағынан қатты қысып  басады. Артериялық қан сирақтан ақса - тізе шұнқырындағы күре тамырды қысады. Самай күре тамырын  бас бармақпен, құлақтың алдынан, самай сүйегіне басады. Ұйқы күре  тамырын зақымдалған жерден мойын омыртқасына қысады. Одан кейін жараға тазартылған таңғышты қаттырақ байлайды, оның үстіне бинттің, мақтаның қалың нығыз кесіндісін салып орайды.  Бұғана асты тамырды - бұғананың астындағы шұнқырда, бірінші қабырғаға қысады. Кәрі жіліктің күре тамырын - бас бармақтың білезігінің жанындағы сүйекке басады. Шаптың төңірегіндегі санның күре тамырын түйілген жұдырықпен сан сүйегіне қысады таңғышпен қатты таңып  тастау.

              
                                                                         

Артерияны саусақпен қысудың нүктелері:                        .

3. Қан тамырын саусақпен басу едәуір күш жігерді қажет етеді және саусақ тез талады, сондықтан  мүмкін болатын болса бұрау немесе ширатпаны жылдам қою дұрыс болады.  Қан тоқтататын ширатпа жалпақ иілмелі резина кесіндісі, оның бір шетінде ілгек екінші шетінде  ілмегі бар жүзікше бекітілген.

4) Келесі қан тоқтату әдісі – аяқ-қолды қатты бүгіп таңып тастау, бұл әдіс көктамырдан да аққан қанды тоқтатады.

         5) Көктамырдан және капиллярдан аққан қанды залалсыздандырылған таңғышпен қатты таңып  тастау.

^ Ширатпа (жгут) немесе бұраумен қою әдістері. Ширатпа жазда екі сағаттан артық, ал қыста бір сағаттан артық қойылмайды, бұл аяқ-қолдың жансыздануына әкеп соқтырады.



Ширатпаны салар алдында созады да тартуды әлсіретпей аяқ қолға салады, бұл жағдайда ширақ қабатының әрбір орамын алдын ала салады. Қысудың жеткіліктігін бақылау: күре тамырдың сезімтал жерлерінде тамыр соғуының жоғалуы және қанның тоқтауы болып табылады. Әлсіз қойылған ширатпа қан ағуды күшейтуі мүмкін ал, қатты тартылған ширатпа жүйкені зақымдауы мүмкін.



Таяқшаны бұрау арқылы, жгутты қысып қан тоқтағанша тартады.



Байланған таяқша ашылып кетпес үшін бинтпен орау қажет. Қан жүруінің тоқтап қалмауы үшін, әрбір 15 минут сайын, жгутты босатып отыру керек.


Ширатпа – қаң тоқтатудың соңғы тәсілі



Жарақаттың жоғарғы жағына, жұмсақ орамның (зақымданушының киімдерінен) үстіне жгут салу керек. Жгут салып болған соң оны созу керек.



Бірінші орауды байлаудың алдында, қан тамырларының соғуын, қанның тоқтағанын-тоқтамағанын көру қажет, ал жгут астындағы терінің ағарғанын көру керек.



Жгуттың келесі орамын, қатты қыспай орау керек, орағанда шығыс бағытында спираль тәрізді етіп, алдыңғы орамды басып орау керек.



Ширатпаның (жгуттың) жанына тура уақыты мен күнін көрсетіп мәлімдеме қалдыру қажет. Жгутты таңғыш және шинамен орамау керек. Көрінетін жерге «жгут» (маркет) көрсетіп қою керек.




Қан тамырды басып тұрып, бірнеше қабат салынған таңғышты (асептикалық) немесе бірнеше қабат оралған бинтпен байлау қажет.



Егер де таңғыш суланса, жоғарғы жағына тағы да бірнеше қабат таңғыш салып, алақанмен басу қажет.



Қан көп кеткен жағдайда аяғын жоғары көтеру, капиллярлық және веноздық қан тоқтату тәсілі ретінде қолдану.




Ұсынылған әдебиеттер:

  1.  
    Е.И.Чазов. Неотложные состояния и экстренная медицинская помощь. Медицина,1990г.
  2.  
    М.В.Гринев. Справочник для врачей скорой и неотложной медицинской помощи.
  3.  
    Қ.М.Тұрланов, С.А.Қалқабаева. Жедел медициналық жәрдем (оқулық).

Қан кету. Қан құю туралы түсінік 

Жаралудың барлық түрінде де қан тамырларына зақым түседі. Соның салдарынан көбіне денеден қан шығатының байқаймыз. Жарақат кезіндегі зақымданған тамырлардаң қанның ағуы қан кету деп аталады. Оның болымсыз және күшті өмірге қатерлі болуы мұмкін. Қан денеден орташа кеткенде ағзаның ішкі бірнеше толықтырушы қасиеттері: жүрек қызметінің, тыныс алудың күшеюі, шеткі қан тамырларының жиырлуы іске қосылып өзі тоқтата алады. Ал денеден қан көп кеткенде жүрек қан тамырларының қызметі мүлде нашарлап, адамның өліп кетуі де ықтимал.

Қан кетудің түрлері: Зақымданған тамырдың сипатына қарай қанның ағуы артериялық (күре тамырлық), веналық (көктамырлық), капиллярлық (қылтамырлық) және паренхиматоздық болып бөлінеді. Артериялық қан кету жүректен ағза мен ұлпаларға қан баратын ең ірі тамырлардан аққан қанды айтамыз, ірі күре тамырлардан аққан қан жараланған жерден атқылап немесе фонтанша ағады, түсі ашық қызыл, өздігінен тоқтамайды, зақымданған адамның өміріне елеулі қауіп төнеді. Көктамыр деп жүрекке қайта баражатқан қан айналымын айтады, оның түсі қара қошқыл болады, ол үздіксіз, баяу ағады. Қылтамырлық қан кету ұсақ тамырлардан ағады, ол тамшылап ағады, өздігінен тоқтайды.

Алғашқы медициналық көмек: Уақытша қолда бар құралдармен қан ағуын тоқтату.

Қан ағуын тоқтату тәсілдері:

1) Аяғың жоғары көтеру, бұл жағдайда қан миды көріктендіреді;

2) Қанды артериядан жоғарырақ саусақпен қысып тоқтату қажет. Мұны бірнеше әдіспен атқаруға болады. Егер білек жараланса - онда қанды тоқтату үшін артерияны иық сүйегіне, қолтық жағынан қатты қысып басады. Артериялық қан сирақтан ақса - тізе шұнқырындағы күре тамырды қысады. Самай күре тамырын бас бармақпен, құлақтың алдынан, самай сүйегіне басады. Ұйқы күре тамырын зақымданған жерден мойын омыртқасына қысады. Одан кейін жараға тазартылған танғышты қаттырақ байлайды, оның үстіне бинттің, мақтаның қалың нығыз кесіндісін салып орайды. Бұғана асты тамырды - бұғананың астындағы шұнқырда, бірінші қабырғаға қысады. Кәрі жіліктің күре тамырын - бас бармақтың білезігінің жанындағы сүйекке басады. Шаптың төңірегіндегі санның күре тамырын түйілген жұдырықпен сан сүйегіне қысады (5-сур.);

3) Қан тамырын саусақпен басу едәуір күш жігерді қажет етеді және саусақ тез талады, сондықтан мүмкін болатын болса бұрау немесе ширатпа жылдам қою дұрыс болады. Қан тоқтататын ширатпа жалпақ иілмелі резина кесіндісі, оның бір шетінде ілгек екінщі шетінде ілмегі бар жүзікше бекітілген (6-сур.).

Ширатпа немесе бұраудың қою әдістері:

- Киымын төсейді немесе бинтті бірнеше қабаттап орайды.

- Ширатпаны салар алдында созады да тартуды әлсіретпей аяқ қолға салады, бұл жағдайда ширақ қабатының әрбір орамын алдын ала салады. Қысудың жеткіліктілігін бақылау: күре тамырдың сезімтал жерлерінде тамыр соғуының жоғалуы және қанның тоқтауы болып табылады. Әлсіз қойылған ширатпа қан ағуын күшейтуі мүмкін ал, қатты тартылған ширатпа жүйкені зақымдауы мұмкін.

- Ширатпа жазда екі сағаттан артық, ал қыста бір сағаттан артық қойылмайды, бұл аяқ-қолдың жансыздануына әкеп соқтырады. Сондықтан оны салу уақыты қағаз парағына жазылып, ширатпаның астына қойылады. Қысты күні ширатпа қойылған аяқ-қолды мақта жылытқымен қымтайды. Ширатпа қойылған жаралыны төтенше жағдай аймағынан бірінші кезекте әкетуге тиіс. Ширатпаның үстіне орамал таңғыш қоюға болмайды, ол көрініп түру керек.

- Ширатпа ретінде шалбар белбеуін пайдалануға болады.

4) Келесі қан тоқтату әдіс – аяқ-қолды қатты бүгіп таңып тастау, бұл әдіс көктамырдан да аққан қанды тоқтатады.

5) Көктамырдан және капиллярдан аққан қанды залалсыздандырылған таңғышпен қатты таңып тастау.




1. Издержки производства и рыночное предложение товаров
2. Петербургский гуманитарный университет профсоюзов Утверждены Ученым советом факультета культуры
3. Нормативы качества атм воздуха
4. Тема- Анализ прочности и жесткости электровакуумного прибора; Исходные данные- Ускорение осевое- ;
5. рождественская мормышка ' 2014 1
6. Международные методики анализа финансового состояния предприятия
7. СИБИРСКИМ АЛЮМИНИЕМ
8. це складна суміш харчових речовин біля 2000 з яких більше 60 відноситься до числа незамінних
9. Vrnnrodru-proekt-proekthtm Разведческие игры и состязания Нельзя забывать о том что инициатива и творчество у р
10. Ответственность в международном праве
11. Но традиция использования вредных веществ идет с запада
12. Альберт Джеймс Майер
13. Национальная экономика и ее важнейшие показатели. Теория мультипликатора
14.  По данным бб рассчитать и проанализировать динамику абс
15. реферат дисертації на здобуття вченого ступеня кандидата технічних наук Маріуполь 1999.html
16. ЛАБОРАТОРНАЯ РАБОТА 2 4 часа ИССЛЕДОВАНИЕ ПЕРЕДАТОЧНЫХ ВЕНТИЛЕЙ КМОП 1
17. Организация производства продукции в сельскохозяйственном предприятии
18. .Кредиты по МСФО 39 rdquo;Финансовые инструменты признание и оценкаldquo; классификация признание и прекращение
19. Аудиторское заключение о бухгалтерской финансовой отчетности и формирование мнения о ее достоверности.
20. ТВОРЧІСТЬ ЯК ФУНДАМЕНТАЛЬНА ОСНОВА ДІЯЛЬНОСТІ ЛЮДИНИ XX СТОЛІТТЯ