Будь умным!


У вас вопросы?
У нас ответы:) SamZan.ru

биологиялы~ алуант~рлілікті~ ~ауіпті кедейленуіні~ себебін к~рсеті~із Химиялы~ ластану

Работа добавлена на сайт samzan.ru: 2016-06-09


Num Vop

Vopros

Otv 1

Otv 2

Otv 3

Otv 4

Otv 5

Num Otv

Num Razd

1

Биосфера тұрақтылығының маңызды факторы-биологиялық алуантүрліліктің қауіпті кедейленуінің себебін көрсетіңіз

Химиялық ластану

Климаттың өзгеруі

Физикалық ластану

Тіршілік орталарының бұзылуы

Биологиялық ластану

1

4

2

Озонды қабаттың бұзылуына әсер ететін заттар-

Хлор молекулалары

Инертті газдар молекулалары

Көмір қышқылының газының молекулалары

Азот оксидінің молекулалары

Микроорганизмдер

1

4

3

Барлық экожүйелерде энергияның алғашқы көзі не:

Күн энергиясы

Жел энергиясы

Су энергиясы

Қазба отынының энергиясы

ЖЭЦ энергиясы

1

3

4

Күн жарығының энергиясын химиялық заттардың энергиясына айналдыратын ағза

продуценттер

редуценттер

консументтер

бентос ағзалар

макроконсументтер

1

3

5

Экожүйеде продуценттер бола алмайтындарды көрсетіңіз:

Жануарлар және саңырауқұлақтар

Өсімдіктер және балдырлар

Балдырлар және кейбір бактериялар

Саңырауқұлақтар мен қыналар

Мүктер және жасыл балдырлар

1

4

6

Қоректік тізбектегі энергияның дұрыс берілуін көрсететін тізбекті көрсетіңіз:

Өсімдіктер -жапырақ түсуі –жауын құрты – жер тесер - түлкі

Жапырақ түсуі – жауын құрты- өсімідктер –жер тесер - түлкі

Өсімдіктер – жер тесер – жауын құрты – жапырақ түсуі – түлкі

Түлкі – жер тесер жауын құрты – жапырақ түсуі – а

Жер тесер – жауын құрты – жапырақ түсуі - түлкі

1

3

7

Энергияның пирамида заңының тұжырымдамасы бойынша бір трофикалық деңгейден оның келесі деңгейіне энергияның өтетін мөлшері

10%

5%

30%

50%

20%

1

3

8

Балықтарды аулау, оның популяциясына әсер етуі- қандай әсер етудің типіне жатады?

Жыртқыштық

Бәсекелестік

Паразитизм

Аменсализм

Комменсализм

1

2

9

Толеранттылығы, төзімділігі кең диапазонды организм қалай аталады?

Табиғаттағы эврибионттар

Табиғаттағы стенобионттар

Ксенобионттар

Стеногалиндер

Стенофоттар

1

1

10

Су ортасында шектеуші қор болатын факторды атаңыз:

Оттегі

Көмірқышқыл газы

Азот оксидтері

Фтор оксидтері

Минералды ресурстар

1

1

11

Жел және өзен ағындарының және Күн энергиясы қорлардың қай түріне жатады?

Сарқылмайтын

Қалпына келмейтін

Қалпына келетін

Қалпына келетін және тозатын

Тозатын

1

5

12

Жанғыш және минералды ресурстар қандай қорлардың түріне жатады?

Қалпына келмейтін

Сарқылмайтын

Қалпына келетін

Сарқылмайтын

Тозбайтын

1

5

13

Саналы адам іс әрекеттері биосфераның дамуының негізгі анықтаушы факторы болатын кезеңі -

Ноосфера

Техносфера

Антропосфера

Социосфера

Тропосфера

1

4

14

Популяция –бұл:

Белгілі бір кеңістікте тіршілік ететін және өзара генетикалық ақпарат алмаса алатын бір түрге жататын организмдер тобы

Белгілі бір кеңістікте тіршілік ететін және биотикалық бірлестіктің бөлігі ретіндегі әр түрге жататын организмдер тобы

Биотикалық бірлестіктің құрамына кіретін және қызмет атқаратын алуан түрлі даралардың жиынтығы

Биотикалық бірлестіктің бөлігі болатын және белгілі бір кеңістікте тіршілік ететін бір жан ұяның дараларының жиынтығы

Белгілі бір кеңістікте тіршілік етені әр түрлі экожүйелердің биотикалық компоненттері

1

2

15

Бірге тіршілік ететін және бір бірімен байланыста болатын әр түрлерден түзілген тірі организмдердің бірлестігі-

Биоценоз

Экожүйе

Биотоп

Биосфера

Социосфера

1

3

16

Тірі организмдер жиынтығының қоректену, өсу және ұрпақ беру мақсатында белгілі бір тіршілік ету кеңістігін бірлесе пайдалануының тарихи қалыптасқан жүйесі.

Экожүйе

Популяция

Биосфера

Биоценоз

Экологиялық қуыс

1

3

17

Атом электростанциясының құрылысы қай фактордың мысалы

Антропогендік

Абиотикалық

Биотикалық

Физикалық

Экологиялық емес

1

1

18

Бір түр екіншісінен пайда көретін, ал екіншісі одан ешқандай пайда да, зиян да көрмейтін қарым қатынас типін көрсетіңіз

Комменсализм

Протокооперация

Паразитизм

Аменсализм

Симбиоз

1

2

19

Екі түрдің әрқайсысының міндетті түрде болуы қажет симбиотикалық қарым -қатынас типі

Мутуализм

Комменсализм

Протокооперация

Нейтрализм

Аменсализм

1

2

20

Бір түрдің организмдерінің басқа түрдің организмдерінің ұлпаларымен немесе қоректік заттарының есебінен тіршілік ететін түрлер арасындағы қарым қатынастың формасы

Паразитизм

Жыртқыштық

Симбиоз

Аменсализм

Комменсализм

1

2

21

Табиғи бірлестіктегі жыртқыштар

Жемтіктер популяциясын  сауықтырады және оның санын реттейді

Жемтіктер популяциясын жояды

Жемтік популяциясының өсуіне жағдай жасайды

Жемтіктер популяциясының санына әсер етпейді

Жемтіктердің санына айтарлықтай әсер етпейді

1

2

22

Тірі ағзалар мен  тірі ағзалар мен олардың мекен ететін физикалық ортасымен бірге қауымдасқан жүйе.

Биогеоценоз

Биоценоз

Экожүйе

Фитоценоз

Экологиялық қуыс

1

3

23

Сандар пирамидасының ережесіне сәйкес қоректік тізбекке қатысатын даралардың жалпы саны әрбір келесі звенода

Азаяды

Артады

Өзгеріссіз қалады

Синусоидты график бойынша өзгереді

Геометриялық прогрессия бойынша ұлғаяды

1

3

24

Адамдарда әртүрлі ауруларды тудыратын табиғи ортаның тірі организмдермен ластануының атауы

Биологиялық

Радиоактивті

Химиялық

Шулы

Геологиялық

1

4

25

Радиоактивті, жылулық, электромагниттік, шулы ластану қандай ластану типіне жатады?

Физикалық

Геологиялық

Биологиялық

Химиялық

Географиялық

1

5

26

Белсенді автомобильді қозғалысы тән, қаланың орталығында күн сәулесі жақсы күндері байқалатын бозғылт бұлт- бұл:

Фотохимиялық смог

Тамшылы эрозия

Көмірқышқыл газының  оттегімен қоспасы

Көміртек күкіртінің оттегімен қоспасы

Инертті газдар қоспасы

1

4

27

Ішкі жану двигателінің шығарынды газдарында рак ісіктерін түзетін заттар кездеседі. Бұл заттардың аттары:

Канцерогенді

Токсинді

Наркотикалық

антивирусты

Антибактериальды

1

4

28

Адамның іс әрекетінің нәтижесінде тұрмыстық қалдықтар болып табылатын өнімдер түзіледі. Осылардың ішінен заттар айналымында барлығынан ұзақ өңделетін өнімді көрсетіңіз

Полиэтилен

Қағаз

қаңылтыр

Картон

Мақта маталар

1

5

29

Қалаларда қолайлы экологиялық жағдайды....тудыратын өндірісті көрсетіңіз

Аз қалдықты өндіріс

Ірі өндірісі

Энергияны көп  қолданатын өндіріс

ЖЭС

Мұнай өңдейтін өндіріс

1

5

30

Саңырауқұлақ ауруларына қарсы ауылшаруашылығында қолданылатын заттардың атауы

Фунгицидтер

Гербицидтер

Акарацидтер

Минсектицидтер

Инсектицидтер

1

5

31

Биогенді элементтердің қайсысы су қоймаларының эвтрофикациясын жылдамдататын элемент

Фосфор

Сутегі

Оттегі

күкірт

Кремний

1

4

32

Агрожүйелердің продуценттерін көрсетіңіз

Мәдени және арам шөптер

Адам және ауылшаруашылық өсімдіктері

Ауылшаруашылық өсімдіктері мен жануарлар

Арам шөп, мәдени өсімдіктер, топырақ саңырауқұлақтары

Мәдени өсімдіктер, топырақ бактериялары мен балдырлар

1

3

33

Жердің жасанды фонына көп үлес қосатын радиацияның көзін көрсетіңіз

Ядролық қаруды сынау

Медицина

Радиобиология

Тұрмыстық приборлар

Күн радиациясы

1

5

34

Төмендегі анықтамалардың қайсысы экологиялық мониторингтің нақты мәнін көрсетеді

Қоршаған ортаның күйін болжау, бағалау, бақылау

Қоршаған ортаның күйін бақылау

Қоршағн ортаның күйін сандық бағалау

Қоршаған ортаның сапасын байқап, басқару

Қоршаған ортаның күйінің сапалық бағасы

1

5

35

Мониторингтің биоэкологиялық, геоэкологиялық, биосфералық жіктелуін кім ұсынды ?

И.П.Герасимов

Ю.А.Израэль

Н.Н.Моисеев

С.С.Шварц

В.П.Казначеев

1

5

36

Ауа ластануының биоиндикаторы болатын өсімдікті көрсетіңіз

Қына

Папоротник

шырша

алма

таңқурай

1

5

37

Су қоймасында судың ластануын бағалауда тестілеу мақсатында пайдаланатын организмдерді көрсетіңіз

Дафнийлер

Сарғалдақтар

Сүліктер

Шортанның майшабақтары

Инеліктің дернәсілдері

1

5

38

Қаланың ауданының экологиялық жағдайын бағалау экологиялық мони-торингтің қай типіне жатады ?

Локальды

Фонды

Глобальды

Аймақтық

Фонды, локальды, аймақты

1

5

39

«Барлығы бәрімен байланысты», «барлығы үшін төлеу керек», «барлығын қайда болсын жіберу керек», «табиғаттың өзі жақсы біледі» сияқты төрт заңның авторы

Б.Коммонер

Т.Шарден

Ю.Либих

В.Вернадский

В.Шелфорд

1

4

40

Қазіргі экологиялық дағдарысқа тән сипаттама

Редуценттер дағдарысы

Продуценттер дағдарысы

Консументтер дағдарысы

Артық аулау дағдарысы

Макроконсументтер дағдарысы

1

3

41

Адам популяциясының саны мен тығыздығының ұлғаюы орын алатын қалалардың өсуі мен дамуының атауын көрсетіңіз

Урбанизация

Антропогендік қысым

Антропогендік стресс

алуантүрлілік

Антропогенез

1

5

42

ЮНЭП нені білдіреді?

Қоршаған орта бойынша БҰҰ-ң бағдарламасы

Білім беру, ғылым және мәдениет мәселелері бойынша БҰҰ-ң бағдарламасы

Жануарларды қорғау жөніндегі ұйым

БҰҰ-ң азық түлік мәселесі

«жасыл әлем» ұйымы

1

4

43

Лос-Анджелес смогын қандай типке жатқызуға болады?

Құрғақ смог

Ылғалды смог

Мұзды смог

Аляска типті смог

Москва типті смог

1

4

44

1977 ж «Ғаламдық экология» терминін ұсынған ғалым

М.Будыко

Н.Реймерс

Н.Моисеев

С.Шварц

Н.Вавилов

1

4

45

«Биосфера» терминін алғаш рет ғылымға енгізген ғалым

Э.Зюсс

Э.Геккель

Ю.Либих

Н.Вавилов

В.Вернадский

1

46 

«Ноосфера» терминін алғаш рет қолданған философ, палеонтолог Э.Леруа және оның   антрополог, палеонтолог досының фамилиясы

Т.де Шарден

Б.Коммонер

Э.Зюсс

В.Шелфорд

Ю.Либих

1

4

47

Озон қабатының жұқаруы мен төмендегі қай аурудың өсуінің арасында тікелей байланыс бар

Онкологиялық аурулар

Туа пайда болған кемістік

Жүрек тамыр аурулары

Тірек қимыл аппаратының аурулары

Ішек аурулары

1

5

48

Қышқылды жауынның пайда болуына себепкер қосылыс -

Күкіртті газ

Көмірқышқыл газы

Фреондар

Метан

Түтін газ

1

5

49

Стандартты индикатор шкаласы бойынша, сутегі концентрациясының (рН) қандай мөлшерінде жаңбыр қышқылды деп аталады

5,5 аспайды

7,0 мәніне жақын

7,0-7,5 аралығында өзгереді

7,5-8,5 аралығында өзгереді

8,5 асады

1

5

50

Қазіргі кезде біздің планетамыздың тұрғындарының санын көрсетіңіз.

6 млрд. адамнан асты

2-3 млрд.адам

3-4 млрд.адам

4-5 млрд. адам

5-6 млрд. адам

1

4

51

Көмірқышқыл газының және басқа да газдардың мөлшерінің ұлғаюы нәтижесінде атмосфераның жерге жақын қабатында температураның көтерілуінің атауы

Парниктік эффектісі

Ауа ортасының қарсыласуы

Антропогенді стресс

Энергетикалық дағдарыс

Қышқылды жаңбыр

1

5

52

Табиғи орта энергетикасының өзгеруіндегі тепе-теңдіктің бұзылуын көрсететін заңды көрсетіңіз

1% ережесі

Либих заңы

Шелфорд заңы

Линдеман заңы

Аллен ережесі

1

3

53

Аутэкология зерттейді

Организмдердің қоршаған ортамен байланысын

Популяцияның қоршаған ортамен байланысын

Бірлестіктің қоршаған ортамен байланысын

әртүрлі деңгейдегі ұйымдастырылған экожүйелерді

Жалпы биосфераны

1

1

54

Төмендегі келтірілгендерден абиотикалық факторды көрсетіңіз

жарық

Адамның іс әрекеті

Паразитизм

Бәсекелестік

Аменсализм

1

1

55

Биотикалық факторды көрсетіңіз

Комменсализм

Радиация

Қысым

Температура

Ылғалдылық

1

2

56

Шөпқоректі жануарлардың қоректік деңгейін көрсетіңіз

Бірінші реттік консумент

Продуцент

Екінші реттік консумент

Үшінші реттік консумент

Редуцент

1

3

57

Ноосфера концепциясының  авторы- көрнекті ғалым

В.Вернадский

Ю.Либих

Г.Гаузе

А.Тенсли

Ч.Дарвин

1

4

58

Әдетте табиғи трофикалық тізбектер 4-5 звенодан аспайды. Бұл ең алдымен неге байланысты ?

әрбір деңгейдегі энергияның көп жоғалуына

Жемдердің жетіспеушілігіне

Консументтердің жоғары талғампаздығына

өсімдіктердің төмен өнімділігіне

Редуценттердің төмен өнімділігіне

1

4

59

Биоценоздың қай компоненті автотрофты

Продуцент

I қатар консументі

II қатар консумент

Редуцент

III қатар консумент

1

3

60

Қоректік тізбектегі бірінші қатардағы консументті көрсетіңіз

Дала тышқаны

тоқылдақ

бүркіт

Ақ аю

шортан

1

3

61

Планетаның ғаламдық экологиялық проблемаларын зерттейтін экологиялық ғылымдар кешеніне жататынды көрсетіңіз

Биосфералық экология

Химиялық экология

Орман экологиясы

Әлеуметтік  экология

Экономикалық экология

1

62

Қаланың заводты ауданы- бұл

Гетеротрофты жасанды экожүйе

Гетеротрофты табиғи экожүйе

Автотрофты жасанды экожүйе

Фотоавторофты жасанды экожүйе

Автотрофты жасанды экожүйе

1

5

63

Атмосфераның газдық құрамын реттеуді не қамтамасыз етеді?

Продуцент

Редуцент

Консумент

Симбионт

Бентос

1

4

64

Экожүйені үнемі бақылау -бұл:

Экологиялық мониторинг

Экологиялық экспертиза

Табиғатты үнемі сақтау

Табиғи процестерді бақылау

Жануарлардың мінез–құлқын бақылау

1

3

65

Жердің сулы қабаты-

Гидросфера

Атмосфера

Литосфера

Биосфера

Тропосфера

1

4

66

Күн сәулесінің энергиясы есебінен бейорганикалық заттардан органикалық заттар түзілу процессі -

Фотосинтез

Сукцессия

Реакция

Фотопериодизм

Гомеостаз

1

3

67

Төмендегі келтірілгендердің қайсысы антропогендік ластануға жатады?

Автомобиль газы

Жер сілкінісі

Шаңды дауыл

Торнадо

Жанартаулар

1

5

68

Атмосферадағы көмірқышқыл газының құрамы:

0,03%

0,93%

78%

0,1%

21,0

1

4

69

Халықаралық деңгейдегі мониторинг типін көрсетіңіз

Ғаламдық

Ұлттық

Жергілікті

болжанатын

Аумақтық

1

5

70

Өсімдіктермен қоректенетін организмдер

Фитофагтар

Редуценттер

Сапрофагтар

Детритофагтар

Продуценттер

1

3

71

Суды биологиялық тазартуда қолданылатын құралдар

Аэротенк және биофильтрлер

Метанотэнк

Циклонды аппараттар

Желдеткіштер

Экстрактор және  электрофильтрлер

1

5

72

Қоршаған ортаның бір бірінен кейде алшақ жағдайында тіршілік етуге қабілетті организмдер – бұлар

Эврибионттар

Стенобионттар

Симбионттар

Ксерофиттар

Доминаттар

1

1

73

Биотикалық факторды көрсетіңіз:

Паразиттілік

Температура

Сукцессия

Радиация

Жарық

1

2

74

Қазақстанда алғашқы құрылған қорық:

Ақсу-Жабағылы

Алматы

Алакөл

Батыс Алтай

Қорғалжын

1

5

75

Популяцияның өсу жылдамдығы- бұл:

Уақыт бірлігіндегі популяция санының өзгеруі

Особьтар санының периодты өзгеруі

Түрлердің санының маусымдық өзгеруі

Популяция санының өзгеруі

Кездейсоқ өгеріс

1

2

76

«Ақыл ой» сферасы дегеніміз:

Ноосфера

Тропосфера

Биосфера

Гидросфера

Атмосфера

1

5

77

Салқын сүйгіш организмдер:

Криофилдер

Мезофиттер

Псаммофиттер

Гигрофиттер

ксерофиттер

1

1

78

Ноосфера термині енгізілген уақыт

1927 ж

1940 ж

1950 ж

1888 ж

1900 ж

1

4

79

Адамзат іс әрекеттері басты анықтаушы фактор болатын биосфераның даму сатысы

Ноосфера

Биосфера

Техносфера

Агросфера

Социосфера

1

4

80

Белгілі бір көлем немесе аудан бірлігіндегі популяция дараларының саны-

Популяция тығыздығы

популяция саны

популяция туылымы

популяция өлімі

популяция өсімі

1

2

81

Белгілі бір территориядағы немесе көлемдегі особьтардың жалпы саны

популяция саны

Популяция тығыздығы

популяция туылымы

популяция өлімі

популяция өсімі

1

2

82

Қолайлылық заңының мәні

экологиялық фактордың  белгілі бір мәндерінде органимздердің тіршілік етуі үшін  қолайлы жағдайлар туады

Бір фактор бойынша тіршілік жағдайларының нашарлауы кезінде басқа факторларға жауабы өзгереді

Тіршілік жағдайлары теңдес, факторлардың біреуі де басқасымен алмастырылмайды

Ортаның барлық экологиялық факторлары тең, бірдей роль атқарады

Экологиялық факторлар жиынтығында қай фактор төзімділік шегіне жақын тұрса, сол фактордың ықпалы күштірек

1

1

83

Тіршілік әрекеттері тоқтамайтын, бірақ организмнің физиологиялық күйі баяулайтын жағдайының атауы

Криптобиоз

Симбиоз

Антибиоз

Анабиоз

Мутуализм

1

2

84

Жарықтың жетіспеушілігіне бейімделушіліктің нақты мысалы ретіндегі  өсімдіктің тіршілік формасын көрсетіңіз

Лианалар

Суккулент

Бұталар

Стланиктер

Топырақ үсті өсімдіктер

1

1

85

Су қоймаларының биологиялық өздігінен тазаруы- қоректенуі төменде көрсетілген .....типіне негізделген алуантүрлі организмдердің іс әрекеті нәтижесі болып табылады

Фильтрация

Паразитизм

Фотосинтез

Жыртқыштық

Хемосинтез

1

4

86

Планетадағы жұмсақ климаттың қалыптасуына маңызды әсер етуші жүйе

Орман

Дала

Шалғындық

Батпақ

Шөл

1

3

87

Жер атмосферасына түсетін оттегінің негізгі көзі-

фотосинтез процесі

Бактериялар тіршілігі

Жанартаулық процесс

Мұздардың еруі

Тыныс алу процесі

1

4

88

Қаланың және өнеркәсіптің ақаба суларын органикалық заттардан тазалау үшін қандай арнаулы резервуарларда орналастырылған бактерия, инфузориялардың іс -әрекеттері пайдаланылады.

Аэротенк

Фильтратор

Белсенді лай

Тұндырғыш

Адсорбент

1

5

89

Түр санының шексіз өсуін шектейтін басты фактор

Қорек жеткіліксіздігі

Жұқпалы аурулардан өлу

Жыртқыштар әсері

Ұрпақ саны

Көмірқышқыл газының жеткіліксіздігі

1

2

90

Гигрофиттердің экологиялық тобына жататындар:

Ылғалды топырақта және жоғары ылғалдық жағдайында өсетін өсімдіктер

Суға батып тұратын жер ауа ортасы өсімдіктері

Әртүрлі органдарына су жинақтайтын паренхимасы дамыған шырынды өсімдіктер

Ылғал жеткіліксіз жерлерде өсетін өсімдік

Су қоймасының түбінде өсетін өсімдіктер

1

1

91

Бірнеше жүздеген градустық жоғары температураға қысқа уақытта бейімделетін өсімдіктердің экологиялық топтары:

Пирофит

Ксерофит

Мезофит

Гелиофит

Сциофит

1

1

92

Популяцияның тығыздығына әсер етпейтін, бірақ санына әсер ететін факторды көрсетіңіз

Температура тербелісі

Популяцияның жас ерекшелік құрамы

Қорекпен қамтамасыз етілу

Популяциядағы жыныстар ара қатынасы

Оттегімен қамтамасыз етілуі

1

2

93

Зат айналымды қамтамасыз ету үшін қажетті экожүйенің құрамды бөліктері

Продуцент, консумент, редуцент, биогенді  элементтер

Жел энергиясы, су және минералды элементтер

Биогенді элементтер

Продуцент, күн энергиясы және Жердің ішкі энергиясы

Минералды қосылыстар және күн энергиясының ағыны

1

3

94

Агроценоздардың табиғи биоценоздардан айырмашылығы

Үнемі қосымша энергияның жұмсалуын қажет етеді

Агроценозда өсімдіктер әрқашан төмен өседі және ауру  

Агроценозда консументтер популяциясының тығыздығы өте төмен

Табиғи экожүйеде тірі организмдердің түрлік алуантүрлілігі  

Агроценоздағы ұсақ жануарлар

1

3

95

Экожүйе тұрақтылығының негізгі принциптерінің бірі

Энергия ағынын қолдайтын тұрақты  зат айналым

Көлемі немесе ауданы  ауданы бойынша үлкен мөлшерлі экожүйе

Энергия көздерінің алуантүрлілігі

Табиғи-климаттық жағдайлардың  үйлесуі

Минералды элементтердің әр түрлі көзінің алуантүрлілігі

1

3

96

В.И.Вернадский биосферадағы тірі заттардың бірнеше биогеохимиялық функцияларын көрсетті. Оның бірі:

Энергетикалық

Сулы

Литосфералық

Ферментативті

Қоректік

1

4

97

Кез келген экожүйе ретінде биосфера қандай жүйеге жатады

Ашық жүйе

Жабық жүйе

Толығымен автономды жүйе

Толығымен тәуелсіз жүйе

Жартылай жабық жүйе

1

4

98

Табиғатта заттардың биогеохимиялық айналымын не қамтамасыз етеді

элементтердің биогенді миграциясы

Ауа көшуінің есебінен

өсімдіктің қоректену есебінен

Су энергетикасы, жел және Жердің ішкі энергиясы есебінен

Микроорганизмдердің қоректенуі есебінен

1

4

99

Атмосферадағы барлық оттегі ненің есебінен жинақталады:

Фотосинтез

Топырақ заттары

Жер қойнауындағы химимялық процесстер

Су жануарлары

Хемосинтез

1

4

100

Планетаның тірі затының маңызды қасиеті -

Жердегі заттардың жинақталуы және қайта таралуы

Жылулық сәулелену

Су мен жылудың жұтылуы

Жер ресурстарын жою

Энергияның бөлінуі

1

4

101

Биоценоздағы аз санды және сирек түрлердің қызметін көрсетіңіз

Бірлестіктің резервтерін құрайды

Функциональды ядро

Форма түзуші элементтер

Тұрақсыздық факторы

Негізгі ядро

1

3

102 

Биоценоздың құрамынан негізгі орта түзуші түрлердің  жойылуы қандай жағдайға әкеледі

биоценоз ауысуына

Құрылымның күрделенуіне

өнімділіктің төмендеуіне

Тұрақтылықтың жоғарылауына

Өнімділіктің жоғарылуы

1

3

103

Организм мен тіршілік ортасынан түзілген біркелкі табиғи кешен  

Экожүйе

Биосфера

Популяция

Биомасса

Геожүйе

1

3

104

Жеке организмдердің қоршаған ортамен жеке байланыстарын зерттейтін экологияның бөлімі

Аутэкология

Биохимия

Геоэкология

Геополитика

Глобалистика

1

1

105

Біздің планетамыздағы барлық тіршілік құбылысын қамтитын жоғары қатардағы жүйе қалай аталады?

Биосфера

Атмосфера

Стратосфера

Апобиосфера

Аэробиосфера

1

4

106

Тірі организмдердің бір бірімен және қоршаған ортаға әсерінің формасы қалай аталады ?

Биотикалық факторлар

Биологиялық факторлар

Симбиотикалық факторлар

Эдафикалық факторлар

Экстремальды факторлар

1

2

107

Ұзақ уақыт бойы ортаның қандай қасиеттері салыстырмалы түрде тұрақты болып қалады

Атмосфераның газдық құрамы мен қасиеті, мұхиттың тұздық құрамы

Температура, ылғалдылық, жел, жауын шашын мөлшері

Жыртқыштар, паразиттер, бәсекелестер

Газ тәрізді сұйық және қатты денелердіңеріген заттарды ұстап қалуы

Адамның кез келген іс әрекеті

1

4

108

Барлық экожүйеде бірінші деңгейді не түзеді?

өсімдік-продуценттер түзеді

Сүтқоректілер продуценттер түзеді

Анаэробты-продуценттер түзеді

Аэробты-продуценттер түзеді

Сапрофит-продуцентт түзеді

1

3

109

Барлық экожүйеде екінші деңгейді не түзеді?

Бірінші реттік  консумент-фитофагтар түзеді

Екінші реттік консумент-зоофагтар түзеді

Бірінші реттік консумент-өсімдіктер түзеді

Бірінші реттік консумент-сапрофагтар түзеді

Бірінші реттік консумент-аэробионттар түзеді

1

3

110

Барлық экожүйеде үшінші деңгейді не түзеді?

Екінші реттік консумент-зоофагтар түзеді

Екінші реттік консумент-қарапайымдар түзеді

Екінші реттік консумент-өсімдіктер түзеді

Екінші реттік консумент-аквабионттар түзеді

Екінші реттік консумент-гидрофиттер түзеді

1

3

111

Бір орманда мекендейтін ақ қоян мен сұр қоян

Екі түрдің екі популяциясы

Екі түрдің бір популяциясы

Бір түрдің бір популяциясы

Бір түрдің екі популяциясы

Екі отрядтың бір популяциясы

1

2

112

Ландшафтың, барлық жүйенің өзіндік дамуы мен өзіндік ұйымдасуына немесе динамикалық тепе –теңдікке әкелетін, тура және жанама байланыстарға негізделген табиғаттағы өзара әсерлер жүйесі қалай аталады?

Агрожүйе

Агроорман мелиорациясы

табиғаттағы автореттелу

экологиялық апат

Адаптация

1

3

113

Бейорганикалық заттардан органикалық заттар синтездейтін экожүйенің продуцент- организмдері қалай аталады?

Автотрофтар

Ксерофильдер

Автохорлар

Анаэробты бактериялар

Бактериоцидтер

1

3

114

Ауылшаруашылық өнімдерін беретін табиғи биотикалық бірлестіктер түрлері, кедей және жасанды құрылған, тұрақсыз экожүйені көрсетіңіз:

Агробиогеоценоз

Агроорман мелиорациясы

Агроценоз

Тоғай

Шөл

1

3

115

Топырақ эрозиясы дегеніміз не?

Биотаның тіршілік ортасы ретінде және оның құнарлығының төмендеуі сияқты топырақ қасиеттерінің тұрақты нашарлауы

Топырақтың тұздану процесі

Желдің немесе ағын сулардың әсерінен топырақтың механикалық бұзылу процесі

Топырақтың биологиялық белсенділігінің төмендеуі

Топырақтың жоғары қабатының бұзылу процесі

1

5

116

1993 ж Рио-де Жанейрода өткен Халықаралық конференция қандай мәселелерді қарастырды

Ғаламдық экологиялық мәселелерді және қоғамның тұрақты даму мәселелерін

әлемдік мұхиттың ластануына байланысты мәселелер

Ғаламдық жылынуға байланысты мәселелер

Атмосфералық ластануды транс-шекаралық тасымалдану мәселелеріне

Озон тесігінің күрт  ұлғаю мәселесіне

1

5

117

Биосферада ғаламдық экологиялық дағдарыстар қай кезеңде пайда болған ?

Адам  пайда болғаннан кейін. Бұл биосфера үшін жаңа құбылыс, оның пайда болу себептері техногенездің жағымсыз салдарына жатады.

Бұл кезең анықталмаған.

Адам пайда болмағанға дейін. Оның мысалынан атмосфера сипатының өзгеруі мен байланысты, яғни тотықтырушыдан тотығушыға ауысуы нәтижесінде болған «прокариоттар дағдарысы»

Биосфераның пайда болу кезеңі

Мұздық кезеңінен кейін

1

5

118

Сукцессиялық фаза-бұл:

Экожүйеге кіретін жүйеліктердің алмасуымен сипатталатын және бүкіл орта түзуші компо-ненттердің ерекше  күйімен ерекшелеленетін экожүйе дамуының фазасы

Дамушы табиғи жүйенің сапалық күйінің бірі

Қалыпты тіршілігін бұзуға әкелетін жануарларды жиі қорқыту

Бейорганикалық әлемнің шарттарының жиынтығы

өсімдіктердің, ағаш, сүректі құрылысын бұзатын, саңырауқұлақтар мен ауру қоздырушылармен күресуде қолданылатын химиялық зат

1

3

119

«Ұлғаймалы урбанизация» ұғымы нені білдіреді:

Қала халқының үлесі ұлғаятын және қалалардың ауданының ұлғаюы

Тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтар орналасқан территориясының ұлғаюы

Қала тұрғындарының арасында онкологиялық аурулардың жиілеуінің ұлғаюы

Туылымның төмендеуі нәтижесінде аймақтың халқының жалпы санының төмендеуі

Ауылды жерлердегі тұрғындар көбеюі

1

5

120

Биоиндикация дегеніміз

Тіршілік ортасының және оның компоненттерінің табиғи жағдайлардағы оның биотасының жағдайының сипаттамасы арқылы бағалау

Ортаның экологиялық сыйымдылығын анықтау

Қоршаған ортаны зерттеуді физико-химиялық әдістермен жүргізу

Ортаның жағдайын геоэкологиялық әдістермен анықтау

Табиғи ортада биологиялық заттардың санын анықтау

1

1

121

Агроэкожүйе дегеніміз-

Адам үнемі қолдайтын және жасанды, тұрақсыз мәдени өсімдік экожүйесі

Бұл термин агрофитоценоз деген ұғым

Эволюция барысында қалыптасқан биосфераның табиғи элементарлық бірлігі

Жануарлар мен өсімдіктердің біраз түрлері тіршілік ететін күрделі жүйе

Ауылшаруашылық мақсатында пайдаланылмайтын территория

1

3

122

Биогеоценоз және экожүйе терминдерінің айырмашылығы бар ма? Бар болса оны көрсетіңіз:

Иә. Экожүйенің өлшемі жоқ, ал биогеоценоз нақтылы бір территорияларға қатысты қолданылады

Жоқ. Бұл екеуі бір ұғымды білдіреді

Айырмашылығы бар. Биогеоценоз экожүйенің құрамды бөлігіне жатады

Айырмашылығы бар. Экожүйе биогеоценоздың құрамды бөлігіне кіреді

Иә. Биогео-ценоз тек қана тау экожүйесіне жататын түсінік

1

3

123

Топырақ ортасын мекендеушілер қалай аталады?

Геобионттар

Гигробионттар

Симбионттар

Аэробионттар

Фумиганттар

1

1

124

Өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігіне, таралуына әсер ететін бейорганикалық ортаның факторларының бүкіл жиынтығы қалай аталады?

Абиотикалық факторлар

Геологиялық факторлар

Биотикалық факторлар

Табиғи факторлар

Жүйе түзуші  факторлар

1

1

125

Өсімдік организмдеріндегі бәсекелестіктің негізін құрайтын негізгі қорды көрсетіңіз

Жарық

Су

Топырақ

Жылу

Ауа

1

1

126

Жыртқыш өте әлсіз жануарларды өлтіре отырып, таңдамалы түрде әлсіз, ауру, баяу қозғалатын яғни өздеріне жемді табу қабілеттілігі төмен жануарларды жояды. Бұл процесте күштілер ғана іріктеледі. Жыртқыштың іс әрекеті қандай процеске негіз бола алады ?

Селекция

Эволюция

Бәсекелестік

Консорция

Интродукция

1

2

127

Тек қана редуценттер кіретін, паразиттердің тізбегіне ұқсас қоректік тізбек қалай аталады?

Детриттік тізбек

Консументтер тізбегі

Бейтарап тізбектер

Эндогенді тізбектер

Абиотикалық тізбектер

1

3

128

Қоректік қатынастардың жүйелілігіне байланысты экожүйедегі заттар мен энергия тасымалдануының жеке деңгейлері, организмдердің белгілі бір топтарының қоректенуіне байланысты ерекшеленеді. Бұл деңгейлер қалай аталады ?

Трофикалық деңгей

Детриттік деңгей

Консументтік деңгей

Биотикалық деңгей

Абиотикалық деңгей

1

3

129

Орман, бұл-

Негізгі өсімдіктер массасын ағаштар құрайтын экожүйе.

Биік ағаштар құрайтын экожүйе

Су қоймаларының жағасында балықтардың бағалы түрлерінің көбеюі мен тіршілігіне жағдай жасайтын табиғи немесе екпе өсімдіктер

Ағаштарды шаруашылық қажеттіліктерге алу

Табиғи емдік қасиеттері және заттары бар мекен

1

3

130

Құмды топырақта өсетін өсімдіктерді көрсетіңіз-

Псаммофиттер

Сциофиттер

Мезофиттер

Эндемиктер

Олиготрофтар

1

1

131

Жануарлардың экологиялық топтарының ішінен қайсысы өз дене температурасын қоршаған ортаның температурасына тәуелді болмай тұрақты ұстап тұра алады?

Гомойотермді жануарлар

Пойкилотермді жануарлар

Мезофилдер

Гидробионттар

Психрофилдер

1

1

132

Топырақтың қасиеттеріне байланысты тірі организмдерге тікелей  әсер ететін экологиялық факторлар тобын көрсетіңіз?

Эдафикалық факторлар

Химиялық факторлар

Климаттық факторлар

Биотикалық факторлар

Географиялық факторлар

1

1

133

Фотосинтез, бұл-

Жасыл өсімдіктердің, балдырлардың жасушасында көмір қышқыл газынан және судан жарықтың әсерінен оттегін бөлу арқылы органикалық заттардың түзілуі

Территорияның біртекті участогінде бірігіп өсетін өсімдіктер бірлестігі немесе жиынтығы.

Температуралық, энергетикалық, толқындық, радиациялық және т.б. физикалық қасиеттердің қалыпты жағдайдан ауытқулары орын алатын қоршаған ортаның ластануы

Тіршілік ету барысында микроорганизм дердің қатысуымен аммиактың, тотығуынан түзілген энергия есебінен көмірқышқыл газынан органикалық заттардың синтезделуі жүретін процесс

Тіршілік ету барысында микроорганизмдердің қатысуымен күкіртсутектің тотығуынан түзілген энергия есебінен көмірқышқыл газынан органикалық заттардың синтезделуі жүретін процесс

1

3

134

Биота-бұл-

Кез келген таралуға  кедергілер болатын оқшауланған ірі территорияда тіршілік ететін тірі организмдердің тарихи қалыптасқан кешені

Тірі организмдердің бірлестігінің жаңадан құрылған немесе түрі өзгертілген ортасы

Масса бірлігіндегі белгілі бір организмдердің қызмет ететін тірі заттардың саны

Арам шөптермен күресуде қолданатын және микроорганизмдер, өсімдіктер мен жануарлар бөлетін заттар

Біркелкі экожүйе

1

3

135

Микориза - бұл

Симбионттарды қоректік заттармен қамтамасыз ететін өсімдіктердің тамырында саңырауқұлақтардың симбиотикалық тіршілігі

Планктон құрамына кіретін микроорганизмдер жиынтығы

Биоценологияда ерекше орта түзуші компоненттер ретінде қарастырылатын микроорганизмдер бірлестігі

Құрылымы өзгеретін немесе көлемі ұлғаятын организмдердің ұлпаларының кез келген түр өзгерісі

Топырақ бетінде тұрып қалған суда тамырларына ауа ағынының болмауынан өсімдіктердің өлуі

1

2

136

Организмнің экологиялық топтары болып табылатын сапротрофтар

Қоректік заттарды өлген органикалық массалардан алады

Тек қана жоғарғы трофикалық деңгейде кездеседі

Фитоценозда доминантты және негізгі орта түзуші функцияларды атқарады

Фитоценозда рецессивті роль атқарады

Экожүйеде міндетті түрде бірінші трофикалық деңгейде орналасады

1

3

137

Микробиологиялық ластану дегеніміз:

Адамның шаруашылық іс-әрекеттерінің барысында өзгерген ортада немесе антропогендік субстраттарда көп мөлшерде көбеюіне байланысты ортада микроорганизмдердің шектен тыс пайда болуы

Теңіз ортасының өздігінен тазару қабілеттілігінен асатын ластаушылардың мөлшерінің дүниежүзілік мұхитқа түсуі

Адамдардың қоршаған ортасының сипатын қолайсыз өзгертетін атмосфералық ауаға, суға,топыраққа биологиялық, химиялық қосылыстардың түсуі

Табиғи антропогендік, табиғи процестер барысында тікелей түзілетін ластаушылардың қоршаған ортаға түсуі

Антропогендік ластаушылардың тау жыныстарына түсуі

1

5

138

Индикатор организм, бұл-

Ортаның белгілі сипаттамаларындағы өзгерістерді өздерінің мінез құлқымен, тіршілік мүмкіншіліктерімен көрсететін экологиялық бейімделушілігі тар шектеулі организмдер

Организмдердің популяцияларының немесе колониялардың басын беретін особь (дара)

Бұрын тірі организмдері болмаған участоктерде алғашқы болып мекендеген және бірлестік түзуге өздерінің іс-әрекеттерімен дайындайтын өсімдіктер мен микроорганизмдер түрлері

Құстармен қоректенетін организмдер жиынтығы

Құстар арқылы тозаңданатын өсімдіктер

1

1

139

Белгілі бір түрлердің популяциясының құрылымы мен динамикасын зерттейтін экологияның бөлімі

Демэкология

Ғаламдық экология

Әлеуметтік экология

Медициналық экология

Ауылшаруашылық экологиясы

1

2

140

Қоршаған ортамен экожүйелердің, бірлестіктердің популяциялардың қарым-қатынасын зерттейтін экологияның ғылыми бағытын атаңыз

Биоценология

Мониторинг

Демэкология

Синэкология

Әлеуметтік экология

1

3

141

Алуантүрлі түрлердің организмдері және әртүрлі күрделі ұйымдасқан құрылымдардың оларды қоршаған ортаның барлық факторларымен жиынтығының атауы

Биогеоценоз

Симбиоз

Фитоценоз

Зооценоз

Биоценоз

1

3

142

Белгілі бір территорияны ұзақ уақыт бойы мекендейтін бір түрдің особьтарының жиынтығы қалай аталады

Популяция

Биоценоз

Экожүйе

Фитоценоз

Зооценоз

1

2

143

Берілген территориядағы популяция особьтардың белгілі саны нені көрсетеді:

Популяция саны

Популяцияның таралуы

Популяция адаптация

Популяция тығыздығы

Популяцияның туылымы

1

2

144

Аудан немесе көлем бірлігіне келетін популяция особьтарының саны

Популяция тығыздығы

Сан көрсеткіші

Сан мөлшері

Популяция саны

Туылым мөлшері

1

2

145

Биоценоздың негізін құрайтын түрлер қалай аталады:

Доминантты түрлер

Басым түрлер

Негізгі түрлер

Реликті түрлер

Рецессивті түрлер

1

3

146

Биоценоздың резерві бола алатын түрлер

Сирек және аз санды түрлер

Доминантты түрлер

Ағашты өсімдіктер

Жойылып бара жатқан түрлер

Қорғалатын түрлер

1

3

147

Биоценоз құрамындағы түрдің жағдайы мен функционалдық қызметінің жиынтығы қалай аталады:

Экологиялық қуыс

Тіршілік ету шекарасы

Тіршілік ету орны

Организмдер орналасқан физикалық кеңістік

Экополисом

1

3

148

Бір территорияда бірге, қатар тіршілік ететін организмдердің бір-біріне әсер етпейтін қарым-қатынастың типін көрсетіңіз

Бейтараптылық

Антибиоз

Комменсализм

Симбиоз

Мутуализм

1

2

149

Қарым қатынастағы популяциялардың екеуі де немесе олардың біреуі келеңсіз, жағымсыз әсерді байқайтын қарым-қатынас типін көрсетіңіз

Антибиоз

Бәсекелестік

Тірі қалу

Симбиоз

Мутуализм

1

2

150

Басқа түрге зиян да пайда да келтірмей, бір түрдің пайда табатын қарым-қатынас типін көрсетіңіз.

Комменсализм

Симбиоз

Бейтараптылық

Аменсализм

Бәсекелестік

1

2

151

Бірге тіршілік ететін түрлердің біреуі үшін басқа түрдің әсері зиянды, теріс, ал осы теріс әсер етуші түр үшін пайда да, зиян дажоқ.

Аменсализм

Бейтараптылық

Симбиоз

Бәсекелестік

Комменсализм

1

2

152

Екі түрдің екеуінің де пайда көретін қарым –қатынас формасының типін көрсетіңіз

Симбиоз

Комменсализм

Аменсализм

Бәсекелестік

Бейтараптылық

1

2

153

Екі түр үшін тиімді, бірақ міндетті емес, яғни популяцияның тіршілігі үшін маңызды емес, симбиотикалық байланыстың қарапайым типі.

Протокооперация

Өзін-өзі реттеуі

Мутуализм

Түрішілік қатынас

Аменсализм

1

2

154

Егер экологиялық жүйеде экологиялық қажеттіліктері ұқсас екі түрдің популяциялары бірге тіршілік етсе, олардың арасында жағымсыз қарым қатынас пайда болады.  Бұл қатынас типі қалай аталады ?

Бәсекелестік

Аменсализм

Паразитизм

Комменсализм

Симбиоз

1

2

155

Белгілі бір уақыт аралығында бір түрдің организмі екінші бір түрдің организмінің ұлпасымен немесе қоректік заттары есебінен тіршілік ететін түрлер арасындағы қарым қатынас формасы-

Паразитизм

Симбиоз

Аменсализм

Бәсекелестік

Жыртқыштық

1

2

156

Бір түрдің особьтары арасында өтетін бірдей қор үшін болатын күрес-

Түрішілік бәсекелес

Түрішілік жою

Түр аралық бәсекелестік

синергиялық әсер ету

аккумулятивті әсер ету

1

2

157

Бір ортада тіршілік ететін өсімдіктердің екі ұқсас түрінің біреуі ғана жақсы жетістіктерге жетеді. Қай түр жетістіктерге жетеді ?

Жарық жақсы түсетін ярусқа, жоғарыға бейімделген түр

Ылғалды көп алатын түр

Құнарлы топырақта өсетін түр

Жылуды көбірек қажет ететін түр

Ашық орында өсетін түр

1

3

158

Толеранттылық заңы қалай тұжырымдалады ? (Шелфорд заңы)

Түрлердің шектеуші факторы минимуммен қатар, максимуммен де анықталады

Экологиялық фактордың мәнінде толеранттылықтың кең диапазонында болатын организмдер

Организмдердің төзімділігі тізбектегі әлсіз звеноның  экологиялық қажеттіліктерімен анықталады

Шектеуші факторлардың жалпы  әсері басқа факторлардың қосымша әсерін көтеруі мүмкін

Организмдегі үлкен концентрациялы заттар организмге жеткіліксіз заттың орын алмастыруы мүмкін

1

1

159

Экологиялық оптимум дегеніміз-

Тіршілік әрекеттеріне: көбеюге, ортаның абиотикалық факторларына бейімделушілік және түр аралық қатынаста ұтуға қолайлы жағдайлар

Адамның әртүрлі дәрежеде жасаған территориясы мен қолайлы экологиялық компоненттердің үйлесімі көмегімен тиімді экологиялық тепе- теңдікке жету

Табиғатты пайдалануда және адам тіршілігінде экологиялық факторлардың шектеуші әсерін көрмеу

Биотикалық алуантүрлілікті сақтайтын, экологиялық тепе теңдіктің фазасына жету

Адамды қоршаған ортаны тиісті шаруашылық қажеттіліктеріне келтіру бойынша шаралар

1

1

160

Либих заңының мәні-

Организмдердің төзімділігі тізбектегі әлсіз звеноның экологиялық қажеттілігімен анықталады

Жерде қоныстанаған тірі организмдер денелерінің жиынтығы

Организмдердің төзімділігі тізбектегі әлсіз звеноның  бейімделгіштігімен анықталады

Шектеуші факторлардың жалпы  әсері басқа факторлардың қосымша әсерін көтеруі мүмкін

Организмдегі үлкен концентрациялы заттар организмге жеткіліксіз заттың орын алмастыруы мүмкін

1

1

161

Сукцессия дегеніміз-

Ішкі және сыртқы факторлардың әсері нәтижесінде белгілі бір территорияда ауысатын биоценоздың қайталанбас ауысымы

Белгілі бір территориядағы түрлік алуантүрліліктің қысқару процесі

Су қоймасындағы көк жасыл балдырлардың массалық көбеюіне әкелетін процестер жиынтығы

Күрт физикалық ауытқуларды реттейтін экожүйе дамуының сатысы

Белгілі бір территориядағы түрлі алуантүрліліктің көбею процесі

1

3

162

Жаккар индексінің қолданылуы:

Биоценоздағы түрлерді сипаттау үшін

Қышқылды жауын-шашынның қарқындылығын сипаттау үшін

Түрдің таралуын сипаттау үшін

Биоценоздағы түрлердің тұрақтылығын сипаттау үшін

Сілтілі қалдықтың қарқындылығын сипаттау үшін

1

3

163

Судың эвтрофикациялануы дегеніміз-

Судағы биогенді элементтер, басты орында азот пен фосфор жинақталуы нәтижесінде су обьектілерінің биологиялық өнімділігі деңгейінің көтерілуі

Судың бояуын өзгеруін туғызатын, фитопланктонның массалық дамуы

Су қоймасындағы қышқылдық көрсеткіштің төмендеуі

Суды алу, су беру үшін гидротехникалық құралдар кешені

Суды тазартқаннан кейінгі технологиялық циклде пайдаланылған судың қайтадан келуі, түсуі

1

5

164

Табиғатты қорғау мақсатындағы белсенді лайдың ролін көрсетіңіз?

Белсенді лай су қоймасының органикалық заттармен ластануының сезімтал индикаторының бірі болып табылады

Белсенді лай тұрып қалған ластанған суды-аэротенкпен тазалау үшін арнайы құралдарда пайдаланады

Белсенді лай радиоактивті заттар, әртүрлі ауыр металдардың аккумуляторы болып саналады

Табиғатты қорғауда белсенді лайдың  ешқандай мәні жоқ.

Биоценоздың фитогенді факторы ретінде функция  атқарады

1

5

165

Су қоймасының түбінде тіршілік ететін организмдерден тұратын биоценоз қалай аталады ?

Бентос

Нектон

Планктон

Батиаль

Литораль

1

1

166

«Су қоймасының гүлденуі» және «су қоймасының эвтрофикациясы» терминдерінің мағыналары нені білдіреді?

Бір процестің екі сатысы

Бірдей мағынада

Су қоймасының гүлденуі  эвтрофикация фазасын қамтиды

Бұл әртүрлі екі процесс

Су қоймасының эвтрофикациясы су қоймасының гүлдену фазасын қарастырады

1

5

167

Адамзаттың өзара қарым-қатынасы мен өзара әрекеттерін зерттейтін ғылыми пән

әлеуметтік экология

Медицина

Этология

Демэкология

Аутэкология

1

1

168

Биосфера мен антропожүйенің өзара қарым қатынастың жалпы заңдылықтарын қалыптастыратын ғылыми пән:

Адам экологиясы

Даму психологиясы

Психофизиология

Экологиялық оқыту

Табиғат қорғауды оқыту

1

1

169

Адамның биосфераны бұзу механизмін зерттейтін ғылым

Қолданбалы экология

География

Геоэкология

Ген инженериясы

Экологиялық инженерия

1

1

170

Адам іс-әрекетінің қоршаған ортаға әсерлерінің жиынтығы:

Антропогендік факторлар

Орографиялық факторлар

Абиотикалықфакторлар

Психофизиологиялық факторлар

Физикалық факторлар

1

1

171

Өздігінен тазарту қабілеті дегеніміз-

Заттардың биотикалық айналымына және тірі организмдердің қорыта алатын деңгейіне дейінгі ластағыштарды ыдырата алу қасиеті

Қатты, сұйық және газ тәрізді денелердің ортадан  газдарды, буларды және еріген заттарды ұстау қасиеті

Қоршаған ортадан қатты денемен немесе сұйықтық пен заттарды сіңіру

Антропогенді әсерлерді қоса абиотикалық және биотикалық факторларға экожүйелердің қарсы тұру қабілеті

Адамның немесе табиғи факторлардың әсерінің нәтижесінде территорияларда пайда болатын биоценоздардың аусуы

1

3

172

Мониторинг ұғымы дегеніміз-

Қоршаған  ортаның жағдайын бақылау, байқау, бағалау мен болжаудың кешенді жүйесі

Белгілі бір уақыт аралығында бір нақтылы көзден қоршаған ортаға берілетін энергия немесе зат санының сәйкестігі

Тұқым қуалаушылық арқылы берілетін морфологиялық, физиологиялық және басқа да белгілерінен байқалатын организмнің генетикалық материалындағы өзгеріс

Табиғатқа немесе оның бөлек жеке экологиялық компоненттеріне адамдардың тікелей немесе жанама әсерінің немесе шаруашылық іс-әрекетінің дәрежесі

Табиғи жүйелердің қызметі мен құрылымының өзгеріссіз шексіз қызмет ету қабілеті

1

5

173

Жүйенің тұрақтылығы дегеніміз-

Белгілі бір уақыт аралығында ішкі және сыртқы әсерлерге қарамай, жүйенің салыстырмалы түрде өзгермей қалу қабілеті

Белгілі бір уақыт кезеңінде және түрдің ролінің  өзгеруіне әкелмейтін түр особьтарының санының өзгергіштігі

Адамның табиғи байлықтарды сақтауға дайындығы

Космостық әсерлердің әлем кеңістігіне, Күн жүйесіне, қоршаған ортаға бірлестікке, популяцияға факторлар жиынтығы

Экожүйенің салыстырмалы әлсіз әсерлерге сай емес кең көлемде жауап беруі

1

3

174

Техногенді әсер дегеніміз-

Техникалық құрал-жабдықтармен байланысты пайда болатын кез келген экологиялық әсер

Кейбір бірлестіктердің жүйеге бірігуінің кез келген құбылысы немесе құрылымы

Орталық және бақылау бірлестігін қандай да бір субъект, объект немесе құбылыс тұрғысынан қарастыратын кез келген фактор

Ортаның химиялық құрамынан оның ішінде химиялық ластануыныан болатын факторлар

Тірі организмдер бейімделушілік реакциясымен жауап беретін ортаның кез келген жағдайы

1

5

175

Демографиялық жарылыс дегеніміз-

Тіршілік жағдайларының әлеуметтік-экономикалық және жалпы экологиялық өзгерістеріне байланысты Жер тұрғындарының санының күрт көбеюі

Қандай да бір түр особьтарының  санының қарапайым реттеу  механизмдеріне байланысты күрт өсуі

Жерді мекендейтін өсімдік организмдерінің

Табиғи жолмен табиғи ресурстардың қалпына келуі нәтижесінде организмдердің шектен тыс көбеюі

Қазіргі кезде пайдаланылатын және келешекте пайдалану мүмкіндігі бар табиғи ресурстардың және қоғамның табиғи жағдайларының жиынтығы.

1

2

176

Топырақтың гүлдеуі дегеніміз-

Топырақтың табиғи түсін өзгертетін балдырлардың және басқа да микроорганизмдердің топырақтың жоғарғы қабатында жаппай көбеюі

Топырақтағы кейбір элементтердің жетіспеушілігінен өсімдіктердің ауруға шалдығуы

Топырақтың түсін өзгертетін ластаушы химиялық қосылыстардың әсері

Кейбір жануарлар және өсімдіктер арқылы түзілетін улы заттар

Биотикалық бірлестіктің антропогендік әсер етуші факторлары

1

1

177

Топырақ қышқылдылығы дегеніміз -

Топырақ ерітінділеріндегі және топырақтың сіңіру комплексіндегі сутегі иондарының концентрациясы

Адам және басқа тірі организмдердің қажеттілігіне байланысты табиғи жағдайлардың сәйкестік дәрежесі

Шаруашылықтың белгілі бір түрінің қарқындылығының бірлігіне сай келетін ластаушы заттардың түзілу мөлшері

Атмосферада, гидросферада және литосферада жүретін процестерге заттардың бірнеше қайтара қатысуы

Өсімдіктердің өсуіне қажетті аз мөлшердегі химиялық элементтердің сандық мөлшері

1

4

178

Поллютант дегеніміз-

Кез келген химиялық ластаушы зат

Ғаламшарда немесе жұлдыздарда радиосәулеленуден болатын жоғары жиілікті электромагнитті өріс

Адам шаруашылығында және табиғатта өсімдіктер мен жануарлардың ластаушы ролін бағалау үшін қолданылатын түсінік

Судың биологиялық, физико-химиялық сипатының жиынтығы

Жер асты суларының деңгейінің жоғарылауы

1

5

179

ШРК дегеніміз- (шекті рауалы концентрация)

Адамның денсаулығына әсер етпейтін және  оның ұрпағына келеңсіз әсері болмайтын топырақтағы  және ауа мен су ортасындағы ластаушы заттардың мөлшері

Ұзақ уақыт бойы лабораториялық жануарларға күнделікті әсер ететін, бірақ  жағымсыз әсер туғызбайтын   ауаның химиялық құрамы

Кез келген табиғи денедегі заттардың фондтық концентрациясы

Популяциядағы особьтардың тығыздығының максималды мүмкіндігін көрсететін көрсеткіш

Популяциядағы особьтардың өлім жітім көрсеткішін көрсететін көрсеткіш

1

5

180

Техногенез дегеніміз-

Адамның өндірістік әрекеті нәтижесіндегі табиғи комплекстердің өзгеруі

Адамның ғылыми-техникалық қарулануының күшеюі

Қандай да бір аймақтың транспорттық және өндірістік инфраструктураларының дамуы

Техникалық жүйелерді құру

Ғылыми-техникалық революция дәуіріндегі техникалық ғылымның өте жоғары дәрежедегі даму кезеңі

1

5

181

Ауқымды аудандағы ормандардың жойылуы неге соқтырады ?

Атмосфера құрамының бұзылуына

Атмосфера мөлдірлігінің төмендеуіне

Орман өнімділігінің жоғарылауына

Табиғи радиация деңгейінің төмендеуіне

Биік таулардағы мұздықтардың еруі

1

4

182

Биотикалық және абиотикалық факторлардың комплексінің әсерінен топырақтағы органикалық заттардың қалдықтарының ыдырау процесі қалай аталады ?

Гумификация

Деструкция

Нитритификация

Стратификация

Аммонификация

1

5

183

«Миномата» ауруы ағзаның қандай затпен улануымен байланысты

Сынап

Қорғасын

Кадмий

Бензол

Фенол

1

5

184

Нектон дегеніміз-

Су қоймасының түбімен байланысы жоқ, суда белсенді қозғалатын жануарлар

Жылдам белсенді қозғалысқа қабылеті жоқ организмдер

Су қоймасының түбінде тіршілік ететін организмдер

Тіршілігі өте жоғары температура жағдайларына бейімделген организмдер

Жоғары температураны көтере алмайтын және төменгі температура жағдайында тіршілік етуге бейімделген организмдер

1

1

185

Бентос дегеніміз-

Су қоймасының түбінде тіршілік ететін организмдер

Су қоймасының түбімен байланысы жоқ, белсенді қозғалатын жануарлар

Жылдам белсенді қозғалысқа қабылеті жоқ организмдер

Тіршілігі өте жоғары температура жағдайларына бейімделген организмдер

Жоғары температураны көтере алмайтын және төменгі температура жағдайында тіршілік етуге бейімделген организмдер

1

1

186

Планктон дегеніміз-

Жылдам белсенді қозғалысқа қабылеті жоқ, судың беткі қабатында тіршілік ететін организмдер

Су қоймасының түбінде тіршілік ететін организмдер

Су қоймасының түбімен байланысы жоқ, белсенді қозғалатын жануарлар

Тіршілігі өте жоғары температура жағдайларына бейімделген организмдер

Төменгі температура жағдайында тіршілік етуге бейімделген организмдер

1

1

187

Өз денесінің заттарын бейорганикалық заттардан түзетін организмдер

продуцент

литогетеротроф

редуцент

консумент

гетеротроф

1

1

188

Симбиоз

бұл кезде түрлер бөлек тіршілік ете алады, бірақ біріккен тіршілік екі түрге де пайда әкеледі

екі түр антогонистік жағдайда тіршілік етеді

бір түр екіншісін өзінің тіршілік әрекеттерінің өнімдерімен езіп жаншиды (басады)

біріккен тіршіліктен бір түр пайда табады, ал келесі түр ешқандай пайда таппайды

популяциялар бір – біріне әсер етпейді

1

2

189

1903 ж. В. Иогансен енгізген термин

популяция

биоценоз

консумент

экожүйе

автотроф

1

2

190

Күшті әсерлер ықпалынан организмдерде туындайтын жағдай қалай аталады

Стресс

онтогенез

сукцессия

климакс

акселерация

1

1

191

Экология ғылымы нені зерттейді

организмдер және олардың тіршілік ортасы арасындағы өзара қарым-қатынасты

Тірі организмдер туралы ғылым

Адамның құрылысы туралы ғылым

Космос жайлы

өсімдіктер және жануарлар жайлы ғылым

1

1

192

Экологиялық факторлардың  қолайлы әсер жағдайында организмдер гүлденіп дамитын зона қалай аталады:

оптимум

тұрақтылық

Төзімділік

максимум

пессимум

1

1

193

Ортақ генофондқа ие және белгілі бір территорияны иеленетін бір түр дарақтарының (особьтарының) жиынтығы қалай аталады

популяция

ценоз

биоценоз

ареал

экожүйе

1

2

194

Сыртқы ортаның әсеріне қарсы тұратын және тұрақтылығын сақтайтын биологиялық жүйелердің қабілеттілігі қалай аталады?

Гомеостаз

сукцессия

адгезия

адаптация

 анабиоз

1

3

195

Озон қабаты:

УК сәулелерінен қорғаныс қабаты болып табылады

космостық шаңдардан қорғайтын қабат болып табылады

ластағыш  қалдықтардан қорғау қабаты

өнеркәсіптік ластанулардың нәтижесі болып табылады

жердің жылулық сәулеленуін ұстағыш қабат

1

4

196

Белгілі бір территорияны мекендейтін және өзара  қоректік байланыстармен байланысқан түрлер популяциясының тобы

Биоценоз

экологиялық  қуыс

Биом

ареал

популяция

1

3

197

«Экология» терминін ұсынған ғалым:

Э. Геккель

Ч. Элтон

В.Н. Сукачев

В.И. Вернадский

К. Мебиус

1

1

198

Организмдердің экологиялық талаптарына сәйкес келетін ортаның барлық факторларының жиынтығы қалай аталады

экологиялық қуыс

биотоп

Биом

биоценоз

экожүйе

1

2

199

Қышқыл жаңбырлар немен байланысты

атмосфераға шығарылатын азот тотықтары және күкірт диоксидтарымен

тұмшалар түзілуімен

күн радиациясының өзгерістерімен

атмосферада озон мөлшерінің артуымен

атмосферада көмірқышқыл газы мөлшерінің артуымен

1

5

200

Тірі организмдер жүйесіндегі негізгі таксондық бірлік:

Түр

геном

популяция

Дарақ (особь)

ген

1

2

Құрастырған            

Кафедра меңгерушісі                                                                                                                        Р.Р.Бейсенова

PAGE  36




1. кишечном тракте. Среди большой группы КИ нами рассматриваются дизентерия брюшной тиф холера.
2. тема ~ это система совокупности средств измерений интерфейсов персональных компьютеров ПК и программног
3. Специфические особенности музыкального искусства
4. Правовые проблемы пенсионной реформы в России
5. сократівський поворот у філософії
6. Резонанс в коливальному контурі
7. Море в поэтической картине мира Бродского
8. Ликин. Судя по книжке в руках и быстрой походке похоже на то что ты спешишь к учителю Гермотим
9. В поисках механизмов понимания текстов
10. Алкей.html
11. Н группа Вареные и припущенные овощи
12. Эксплуатация судового электрооборудования и средств автоматики
13. .Сущность и структура национальной экономики особенности макроэкономического анализа Сущность националь
14. КОНТРОЛЬНАЯ РАБОТА по дисциплине АНАЛИЗ ФИНАНСОВОЙ ОТЧЕТНОСТИ ВАРИАНТ 2
15. О. с Вами говорит проффесианальный консультант компании ldquo;Nicer Dicer Plusrdquo; меня зовут Ирина.html
16. Каренин
17. фн
18. I Rozw~j litertury i sztuki w r~~nych zborch Polski
19. на тему Создание адресного локатора типа отдельные дома для зоны 4 г
20. Физиократы в России (Экономические воззрения МВ Ломоносова и АН Радищева)